TEK YÜZEYLİ OTURTMA ÇATILAR

TEK YÜZEYLİ OTURTMA ÇATILAR

TEK YÜZEYLİ OTURTMA ÇATILAR

Tek yüzeyli çatılarda çatı eğimi doğrultusundaki bina genişliği belirli bir değerin üzerine çıktığı taktirde, tek eğimli çatının yüksek tarafındaki alın duvarı binanın genişliği ile orantılı olarak yükseleceği için, bu alın duvarının stabilite ve cephe estetiği ile ilgili sorunlar yaratması söz konusu olacaktır. Özellikle çatı arasının mekan olarak kullanılmadığı da göz önüne alındığında duvarın yatay yük etkisiyle devrilmemesi için kalınlaştırılması ya da tuğla destek duvarları ile (kontrfor) desteklenmesi gerekecektir. Ayrıca, bu tür tek yüzeyli çatılarda düşey yüklerin (kar gibi) yatay bileşeni, çatı simetrik olmadığı için çatının dengesini bir doğrultuda olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle bu tür çatılarda ilave payandalar kullanılarak sistemin stabilitesi artırılmalıdır.

Tek yüzeyli oturma çatı konstrüksiyonun çözümü için ilk adım, planda bina genişliğine uygun olacak şekilde ve binanın boyu doğrultusunda, çatının en alçak ve en yüksek kenarlarına birer damlalık aşığı yerleştirmektir. Doğal olarak bu aşıklar alın duvarlarından içeride olacaktır Bundan sonraki adım bu aşıkların arasında kalan mesafeyi, mertek çalışma açıklığı olan 2,75-3,00 m’lik aralıklara bölmek ve gereken yerlere uygun sayıda ara aşıklar koymadır.

Binanın iki yan tarafındaki yarım kalkan duvarları en az 19 cm kalınlıkta olacağından, aşıkların oturtulacağı dikmeler bu kalkan duvarlarına değişmeyecek şekilde aşıklar altına yerleştirilmelidir.

Çözümde üçüncü adım kenar ara yerleştirilen bu dikmeler arasına, aşığın çalışma açıklığı olan 3,75-4,00 m’de bir dikmeler yerleştirmektir. Yerleştirilecek dikmelerin araları 3,75-4,00 m’yi geçmemeli, her zaman tam sayı tutturulamayacağı için ek bir sıra konularak bu değerin altında kalınmalıdır. Çatının alçak tarafında ki damlalık aşığının altına dikme konulamayacağı için, bu noktalarda ve aralarda aşık alttan takoz ile beslenmelidir. Böylece tek yüzeyli oturtma çatının mertekler dışındaki taşıyıcı elemanları yerleştirilmiş olacaktır, Bundan sonraki adım, dikmelerin bir hiza oluşturdukları eksen üzerine birer mertek koymaktır. Daha sonra, dikmelerle aşıklara bağlanacak şekilde göğüslemeler tespit edilir. Ancak, ortada-ki dikmelerin iki taraflı göğüslemeleri tespit edildikten sonra, kalkan duvarı kenarındaki dikmelerin göğüslemeleri, dikmenin tabanı ile aşık arasına tespit edilmelidir. Ortadaki dikmelere yerleştirilen göğüslemeler simetrik oldukları için dikmelerin ortasına yakın yerleştirilebilirler. Kenardaki göğüslemelerin, karşılıkları bulunmadığından, dikmenin alt ucuna ve aşığa bağlanması söz konusudur. Böylece kenardaki dikme, yatay bir kuvvet etkisiyle eğilme yükü almayacak ve kırılması söz konusu olmayacaktır.

Bu işlemden sonra öncül merteklerin (dikmelerin oluşturdukları eksenin üzerine gelen mertek) altına dikme eri iki yandan saracak şekilde kuşaklamalar bağlanarak çatının taşıyıcı kısmının konstrüksiyonu tamamlanır. Bundan sonraki işlem, öncül mertekler arasında kalan kısımlara yaklaşık 50 cm eksen aralığıyla artçıl merteklerin (dikme eksenleri arasında yer alan mertekler) aşıklar üzerine tespit edilmesidir. Tek yüzeyli bu çatının tamamlanması için dikmelerin çatı eğimi doğrultusunda oluşturdukları I, 2, 3, 4 no’lu eksenlerde kuşaklamaların yerleştirilerek bu doğrultudaki yatay bağlantının sağlanması gerekir. Bu amaçla kalkan duvarının yanındaki dikmelerin iç tarafına, ortadaki dikmelerin ise iki tarafına kuşaklama tespit edilir.

Çatının dikme ve aşklarının yerleştirilmesinden sonra bu sistem çatı elemanlarının montajı sırasında devrilmemelidir. Ayrıca tek yüzeyli çatıda düşey yüklerin yatay bileşkesinin çatının asimetrikliği nedeniyle oluşturabileceği tek yönlü yatay etkiyi karşılamak için aşığa dik doğrultuda iki taraflı payanda konularak çatının stabilitesi artırılabilir. Bu payanda ve dikmelerin altını bağlayan bir latanın döşeme üzerine yerleştirilmesi ve bu elemanların lataya tespit edilmesi uygun olacaktır.

TEK NOKTADAN DESTEKLİ ÇATI SİSTEMLERİ
Bu sistem bir ana taşıyıcı kiriş ile bu kirişe bir noktadan bağlanan iki destekten ve destek mesnetlerinden meydana gelir ve 5 – 9 metreye kadar uygulanabilir. Bu sistemde en kritik birleşim noktaları desteklerin taşıyıcı kiriş ile ve alt mesnetlerle olan bağlantı noktalarıdır.

Taşıyıcı kiriş destek birleşimleri için basit sistemlerde destekler düz alınlı bir kesitle birbirlerine dayanırlar veya taşıyıcı kirişe kısa zıvanalarla geçerler. Desteklerinin düz alınlarının karşılıklı gelişinde araya 3 mm kalın bir kurşun veya çinko levha yerleştirilir. Bu şekilde karşılıklı kesitlerin birbirini ezmesinin önüne geçilir, bir demir çarık da aynı şekilde faydalı olur. Destekli sistemde iki taşıyıcı sistem arasında kalan alan döşemesinin taşıyıcı kirişe paralel kirişlerle teşkili söz konusu ise bu durumda bir ana kirişin destek birleşim noktalarına oturtulması ve söz konusu pararlel kirişlerin bu kiriş ile duvarla oturan tabanlara bağlanması gerekir.

Geçici olmayan destekli ahşap köprülerde destek başları çelik guselerle birleştirilir ve ara boşluk ser ağaç bir takozla doldurulur, destek birleşim noktalarına oturan ana yahut bağ kirişi, bulonla taşıyıcı kirişe bağlandığı gibi, taşıyıcı kiriş destek birleşimi zıvana lambalı olarak da yapılabilir. Destekleri duvarla birleşen alt mesnetler, kagir, ahşap veya kagir duvara oturan demir döküm çarık olarak yapılabilir, kagir olanlar doğal taş, beton ve tuğla olabilirler.

Desteklerin getirdiği yüklerin mesnetler yeter genişlikte bir alanla dağılmış olması ve mesnedin basınç emniyet gerilmesinin aşılmamış olması kontrol edilmiş olmalıdır. Mesnete oturan destek tabanlarının, yağmur suyunun kolayca akmasını sağlayacak şekilde olması ve ahşabı da çürütmemesi için gerekli şekilde korunmuş olması lazımdır. Destek tabanının ayrıca bir çinko levha ile de korunması gerekir. Kalıcı olan köprülerde sözü edilen demir çarık kullanılmalıdır. Mesnetlerin ahşaptan yapılması gerekirse desteklerin, yan duvara yaslanmış ahşap dikmelere, çift dişli olarak bağlanması ve ayrıca demir kanca veya bulon ile takviye edilmesi lazımdır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir